Najlepszy świąteczny piernik - z dodatkiem kawy i powideł

Piernik to jedno z tych ciast, które towarzyszy nam od pokoleń. W tym artykule podpowiemy Ci, jak przygotować najlepszy świąteczny piernik z dodatkiem aromatycznej kawy i powideł śliwkowych - ciasto, które idealnie wpisuje się w bożonarodzeniowy klimat. Oprócz przepisu, przyjrzymy się także toruńskim piernikom, które stały się symbolem polskiej tradycji, a także porównamy różne wersje piernika znane na całym świecie i zabierzemy Cię w krótką podróż przez historię piernika.

 

Historia polskiego piernika - czyli od jak dawna kochamy pierniki?

Piernik to tradycyjne polskie ciasto korzenne, którego historia sięga aż średniowiecza!  Sama nazwa „piernik” pochodzi od staropolskiego słowa „pierny”, oznaczającego „pieprzny” lub „korzenny” – odwołanie do aromatycznych przypraw, które nadają piernikowi jego niepowtarzalny smak. Podobno już w XVII wieku pierniki były tak cenione, że sprzedawano je nawet w aptekach jako remedium na różne dolegliwości. 

 

Historycznie jednak wypiek ten był znany w Polsce jako "miodownik" – ciasto chlebowe na bazie mąki i miodu, które dojrzewało przez długi czas. Tradycja mówi, że ciasto na miodownik przygotowywano w dniu narodzin córki, a pieczono je dopiero w dniu jej zamążpójścia. Nie wiemy czy to prawda - trzeba jednak przyznać, że brzmi to dość nieprawdopodobnie!

 

Toruńskie pierniki – skarb polskiej tradycji

Choć pierniki wypiekano w wielu miastach, to właśnie Toruń zyskał miano ich stolicy. Dogodne położenie na ważnych szlakach handlowych oraz dostęp do wysokiej jakości składników, takich jak lokalny miód i przyprawy korzenne sprowadzane z odległych zakątków świata, sprawiły, że toruńskie pierniki zyskały popularność w Polsce i poza jej granicami.

W Toruniu pierniki zaczęto wypiekać już w XIV wieku, a pierwsze wzmianki o nich na ziemiach polskich pochodzą z XV wieku. Były to produkty luksusowe – przyprawy korzenne, takie jak cynamon, imbir czy goździki, były drogie i trudnodostępne, co czyniło pierniki wyjątkowym towarem. W XVII i XVIII wieku toruńskie pierniki osiągnęły szczyt swojej popularności – eksportowano je do wielu krajów Europy, a nawet na królewskie dwory. W 1557 roku Toruń podpisał porozumienie z Norymbergą, jednym z najsłynniejszych ośrodków piernikarskich w Europie, co pozwoliło na wymianę przepisów i technik wypieku. Receptury toruńskich pierników były pilnie strzeżone przez rzemieślników i do dziś pozostają częścią lokalnej tradycji, kontynuowanej m.in. przez Fabrykę Cukierniczą Kopernik.

 

Co wyróżnia pierniki toruńskie? 

Toruńskie pierniki powstają z mąki, miodu, przypraw korzennych i cukru, a odpowiednie proporcje składników oraz jakość miodu mają kluczowe znaczenie dla ich charakteru. Wyróżniają się także ciekawymi kształtami – od klasycznych serc i gwiazdek po bardziej ozdobne formy, takie jak figurki aniołów.

Jednymi z najbardziej rozpoznawalnych toruńskich pierników są Katarzynki – kruche pierniczki w charakterystycznym kształcie sześciu połączonych medalionów. Ich pochodzenie nie jest dokładnie znane, ale to chyba właśnie ta tajemniczość dodaje im uroku.

Współczesne toruńskie pierniki nie ograniczają się jednak do tradycyjnych wersji. W sprzedaży dostępne są różne warianty, takie jak pierniki z nadzieniem owocowym, polewane czekoladą czy produkowane w wersji wegańskiej lub bezglutenowej. Rosnąca liczba małych manufaktur sprawia, że tradycja piernikarska w Toruniu zyskuje nowe życie i odpowiada na potrzeby współczesnych konsumentów, zachowując jednocześnie historyczny charakter tego wyjątkowego wypieku.

 

Co ma piernik do Bożego Narodzenia? Jak powstała tradycja wypieku pierników na święta?

Związek piernika ze świętami Bożego Narodzenia sięga dawnych czasów i ma zarówno praktyczne, jak i symboliczne podstawy. Jednym z kluczowych powodów był fakt, że ciasto piernikowe można było długo przechowywać, a nawet dojrzewać przez wiele tygodni. Dzięki temu przygotowania do świąt można było zacząć z wyprzedzeniem, bez obaw o szybkie zepsucie wypieków. W czasach, gdy dostęp do świeżych produktów zimą był ograniczony, taka trwałość była prawdziwym atutem.

Równie ważny był koszt i wyjątkowość przypraw korzennych, takich jak cynamon, goździki, imbir czy kardamon. W średniowieczu były one niezwykle drogie i trudne do zdobycia, co sprawiało, że piernik – pełen tych aromatycznych dodatków – stawał się symbolem luksusu i świątecznej obfitości. Tak bogato przyprawione ciasto idealnie wpisywało się w uroczystą atmosferę świąt, podkreślając ich wagę i wyjątkowość.

Pierniki zyskały także popularność jako prezenty. Ręcznie dekorowane serca, gwiazdy czy aniołki były pięknym, symbolicznym podarunkiem, szczególnie lubianym w Europie Środkowej. Staranność wykonania i ozdoby sprawiały, że taki prezent był nie tylko smaczny, ale też bardzo osobisty.

Dziś pierniki wciąż kojarzą się z ciepłem, radością i wspólnie spędzonym czasem, pozostając jednym z najbardziej charakterystycznych elementów polskiego świątecznego stołu.

 

Piernik na świecie - czy wszystkie pierniki są takie same?

Piernik to wypiek o bogatej historii, który od wieków cieszy się popularnością w całej Europie. Choć jego podstawowe składniki – miód, przyprawy korzenne i mąka – są wspólne, to regionalne wersje różnią się smakiem, strukturą i sposobem przygotowania.

W Niemczech, gdzie tradycje piernikarskie sięgają XIV wieku, szczególnie znana jest Norymberga. To tam powstaje słynny Lebkuchen – miękki piernik z dodatkiem miodu, migdałów i aromatycznych przypraw. Miasto Aachen z kolei słynie z Printen – twardych pierników o różnych kształtach, które często dekoruje się cukrem lub czekoladą.

Holandia oferuje speculaas, które tradycyjnie piecze się na świętego Mikołaja (Sinterklaas). Te kruche i cienkie ciasteczka, aromatyzowane cynamonem, goździkami i imbirem, różnią się od pierników znanych w Polsce, ale równie mocno kojarzą się z zimowym okresem.

W Szwecji królują pepparkakor – cienkie, chrupiące pierniczki w kształcie gwiazdek czy serc, które nie tylko smakują, ale i pięknie ozdabiają świąteczne stoły. W Anglii gingerbread, czyli piernik, to nieodłączny element świątecznych tradycji. W czasach elżbietańskich pieczono go w formie „ludzików” – dziś znanych jako gingerbread men.

Francja, a konkretnie Alzacja, oferuje mniej słodki pain d’épices z nutą anyżu, który doskonale wpisuje się w lokalne gusta. Z kolei Szwajcaria słynie z pierników Basler Läckerli – twardych, kwadratowych ciastek z kandyzowanymi owocami.

Każda z tych wersji jest wyjątkowa i doskonale wpisuje się w tradycje regionu, w którym powstała. Piernik, niezależnie od kraju, zawsze niesie ze sobą świąteczny aromat i odrobinę historii na talerzu.

 

Dojrzewający piernik staropolski – tradycyjny smak polskich świąt

Piernik staropolski to prawdziwa perełka polskiej tradycji kulinarnej, która zachwyca wyjątkowym procesem przygotowania, bogactwem przypraw i głębokim, świątecznym smakiem. To jedno z najbardziej cenionych ciast w Polsce, szczególnie w okresie Bożego Narodzenia. Trzeba jednak przyznać – jego przygotowanie wymaga czasu i cierpliwości!

Ciasto na piernik staropolski należy przygotować z wyprzedzeniem, nawet 4-6 tygodni przed świętami. W tym czasie leżakuje, nabierając głębokiego aromatu i smaku. Proces dojrzewania sprawia, że struktura ciasta staje się bardziej jednolita i elastyczna, a gotowy piernik – wręcz rozpływa się w ustach.

Kluczowym składnikiem piernika staropolskiego jest miód, który nadaje mu charakterystyczną słodycz i naturalną trwałość. Dzięki dodatkowi przypraw korzennych, takich jak cynamon, goździki czy imbir, piernik zachowuje świeżość przez wiele tygodni, a nawet miesięcy – miód i przyprawy pełnią bowiem funkcję naturalnych konserwantów.

Dziś piernik staropolski wciąż znajduje swoich miłośników, szczególnie wśród tych, którzy cenią tradycyjne smaki i świąteczną atmosferę. Jednak czasochłonny proces dojrzewania sprawia, że wiele osób wybiera szybsze alternatywy. Mimo to warto choć raz spróbować tego wyjątkowego wypieku – jego aromat i smak są absolutnie niepowtarzalne!

 

 

Najlepszy piernik - poznaj nasz przepis na przepyszny piernik z kawą

Jeśli jednak marzysz o aromatycznym pierniku, który nie wymaga wielogodzinnych przygotowań, mamy coś dla Ciebie! Nasz przepis łączy tradycyjne smaki z szybkim, nowoczesnym stylem życia. Cynamon, goździki i kardamon uzupełniają się tu z dodatkiem powideł śliwkowych i wyjątkowej kawy speciality Spice, spice Baby z naszej palarni. Ta limitowana, świąteczna edycja kawy wyróżnia się korzennymi akcentami, które doskonale komponują się z piernikowym ciastem, nadając mu głębię i niepowtarzalny charakter. Idealne rozwiązanie dla zapracowanych smakoszy, którzy pragną cieszyć się domowym wypiekiem bez poświęcania wielu godzin w kuchni. Inną kawą, która również doskonale się sprawdzi w tym przepisie, jest Less Robusta Kick - intensywna kawa z nutami ciemnej czekolady, orzechów i suszonej śliwki.

 

 

Jak zrobić piernik z dodatkiem kawy? Przepis krok po kroku

Składniki do piernika

 

200 ml mleka migdałowego

200 g drobnego cukru trzcinowego

50 ml zaparzonego, mocnego espresso 

120 g masła

2 łyżeczki mielonego cynamonu

½ łyżeczki mielonego kardamonu

½ łyżeczki ziarenek wyłuskanych z lasek wanilii

½ łyżeczki mielonych goździków

½ łyżeczki świeżo startej lub mielonej gałki muszkatołowej

½ łyżeczki mielonego imbiru

2 łyżki miodu wielokwiatowego, lipowego lub akacjowego

2 jajka, średniej wielkości

2 łyżki dobrej jakości powideł śliwkowych

320 g mąki pszennej tortowej

1 łyżeczka sody oczyszczonej

2 łyżki gorzkiego kakao

 

Składniki do dekoracji piernika

6 łyżek dobrej jakości powideł śliwkowych

50 ml śmietany kremówki 36%

30 ml zaparzonego, mocnego espresso 

100 g dobrej jakości gorzkiej czekolady

 

Przygotowanie piernika

1. Piekarnik nagrzej do 175°C (góra i dół) bez termoobiegu.
2. Przygotuj formę keksową o wymiarach około 12 x 25 cm lub 10 x 30 cm. Wyłóż ją papierem do pieczenia lub posmaruj ją tłuszczem i oprósz delikatnie mąką, aby piernik łatwo się wyjmował po upieczeniu.
3. W garnuszku wymieszaj mleko migdałowe z cukrem. Podgrzej lekko, ale nie do zagotowania - jedynie do rozpuszczenia cukru. Zdejmij z ognia i odstaw do ostudzenia.
4. W ekspresie ciśnieniowym lub w kawiarce zaparz esencjonalne espresso na bazie kawy Spice, spice Baby lub Less Robusta Kick. Dodaj do mleka migdałowego z cukrem i wymieszaj.
5. W rondelku na bardzo małym ogniu (lub w kąpieli wodnej) rozpuść masło. Uważaj, aby nie przypalić masła.
6. Do masła dodaj cynamon, kardamon, wanilię, goździki, gałkę muszkatołową, imbir oraz 2 łyżki miodu. Wymieszaj, aby składniki ładnie się połączyły. Następnie zdejmij z ognia i odstaw na chwilę do przestudzenia. 
7. Do dużej miski przesiej 320 g mąki pszennej tortowej razem z 1 łyżeczką sody oczyszczonej i kakao. Wymieszaj. Dodaj dwa jajka oraz 2 łyżki powideł śliwkowych, a następnie masło z miodem i przyprawami, wymieszaj. Potem dodaj mleko z cukrem i kawą, ponownie dokładnie wymieszaj - aż składniki idealnie się połączą i powstanie jednolita maja. Ciasta na piernik nie jest zbyt gęste.
8. Przelej ciasto do przygotowanej formy.
9. Piecz w rozgrzanym piekarniku przez około 40-45 minut. Po tym czasie sprawdź, czy piernik jest upieczony, wkładając patyczek – jeśli wyjdzie suchy, ciasto jest gotowe.
10. Po upieczeniu wyjmij piernik z piekarnika i pozwól mu całkowicie ostygnąć - w tym czasie przygotuj dekorację.
11. W małym garnuszku delikatnie podgrzej 6 łyżek powideł śliwkowych, aż staną się bardziej płynne (jeśli trzeba, możesz dodać łyżkę wody). Zdejmij je z ognia.
12. W rondelku na bardzo małym ogniu podgrzej śmietanę kremówkę. Dodaj zaparzone espresso oraz 100 g gorzkiej czekolady, pokruszonej na małe kawałki. Szybko wymieszaj i zdejmij z ognia, aby nie przypalić czekolady. Mieszaj dalej - aż do uzyskania gładkiej, lśniącej polewy.
13. Po ostudzeniu piernika przekrój go na pół. Na jednej części rozsmaruj powidła śliwkowe. Przykryj drugą częścią piernika, a na wierzch wylej polewę czekoladową i pozostaw ją do ostygnięcia i stężenia.
14. Piernik możesz podać od razu po wystudzeniu. Po całkowitym ostudzeniu przechowuj do 3 dni w lodówce lub innym chłodnym miejscu pod przykryciem - najlepiej w zamykanym pojemniku, aby piernik nadal pozostał wilgotny.
15. Smacznego!